Loading...

آمار

  • تعداد کالا: 21
  • بازدید امروز: 192
  • بازدید دیروز: 304
  • بازدید کل: 211805

درمان بیماری لک و پیس (ويتيليگو)

بازدید: 404

 این بیماری حدود 5 تا 100 ميليون نفر از جمعيت جهان و حدود 600 هزار نفر در كشورمان را درگير كرده است. البته انتخاب اين بيماري به عنوان اولين قدم در تحقيقات پيوند سلول به پوست نه به جهت فراواني اش بلكه به دليل پاسخ دهي خوب آن نسبت به سلول درماني و اينكه مي تواند پايه علمي و تخصصي خوبي براي توسعه اين نوع درمان براي سوختگي هاي وسيع و اسيدپاشي ها در آينده قرار بگيرد، صورت گرفته است.

ويتيليگو چه نوع بيماري است و با چه عواملي ظاهر مي شود؟

اين بيماري كه با عنوان لك و پيس هم شناخته مي شود، به صورت لكه هايي كمرنگتر يا بدون رنگ نسبت به پوست طبيعي ظاهر مي شود. اين بيماري كه بر اثر از دست رفتن موضعي و پيشرونده سلولهاي مولد رنگدانه و عملكرد ناقص ملانوسيت ها (سلولهاي رنگدانه پوست) در توليد ملانين بروز مي كند 5/0 تا 2 درصد افراد جامعه و حدود 600 هزار نفر را در كشور درگير كرده است.

اولين نشانه هاي بيماري ظهور لكه هاي سفيد روي پوست است كه مي تواند در نواحي مختلف بدن چون دور چشمها، دور دهان، آرنجها، زانو، قوزك پا و انگشتان دست و پا و همينطور ناحيه پشت بدن ظاهر شود.

فراموش نكنيد اين لكه ها بدون خارش و آزار هستند و معمولا قطري بين 2 تا 3 ميليمتر تا چند سانتيمتر را در برمي گيرند. اين بيماري سنين شيوع متفاوتي دارد، در سنين كودكي زير 10 سال يا در دهه دوم و سوم زندگي بروز پيدا مي كند.

آيا عامل اين بيماري به طور مشخص شناخته شده است؟

خير. محققان در اين خصوص نظريه هاي متفاوتي ارائه كرده اند، اما اصلي ترين نظريه در اين زمينه، خود ايمني عليه سلولهاي ملانوسيت است كه بر اثر حمله سلولهاي ايمني و از بين رفتن ملانوسيتهاهمان سلول هاي رنگدانه ساز ايجاد مي شود. در بدن اين بيماران آنتي باديهايي توليد مي شود كه ملانوسيتهاي بدن خودشان را تخريب ميكنند. البته آفتاب سوختگي هاي شديد مي تواند به توسعه بيماري كمك كند. نظريه ديگري هم در اين خصوص، خودتخريبي ملانوسيتهاست.

البته ويتيليگو ميتواند جنبه ارثي هم داشته باشد. كودكاني كه يكي از والدين آنها به اين بيماري مبتلا هستند، بيش از ديگران در معرض ابتلا قرار دارند. در واقع 30 درصد بيماران، سابقه خانوادگي اين بيماري را دارند.

آيا لك و پيس درمان قطعي دارد؟

متاسفانه موارد لاعلاج اين بيماري زياد است. از ميان كل بيماران 70 تا 75 درصد با درمانهاي دارويي، نور درماني و ليزر درماني پاسخ ميدهند و 25 تا 30 درصدشان نيز با روشهاي متداول درمان مي شوند.

البته هدف اصلي در درمانهاي رايج ويتيليگو، بهبود وضعيت ظاهري پوست است و روند درمان هم نياز به زمان طولاني دارد كه معمولا 6 تا 18 ماه به طول مي انجامد، انتخاب نوع درمان هم به تعداد، محل و گستردگي ضايعات بستگي دارد.

معمولا در دارو درماني از كدام دسته از تركيبات دارويي براي از بين بردن لكه هاي سفيد سطح پوست استفاده مي شود؟

استروئيد موضعي ميتواند در برگرداندن رنگ به لكه هاي سفيد كمك كند، بخصوص اگر اين درمان در مراحل اوليه بيماري شروع شود. درمان بايد دستكم تا 3 ماه ادامه يابد تا بهبود قابل ملاحظه باشد.

آماري كه در دنيا وجود دارد گوياي موفقيت 30 تا 70 درصدي درمان بيماران با شيوه هاي سه گانه ذكر شده است. در حالي كه در روش ما آمار موارد موفق بالاتر و حدود 60 تا 80 درصد است

اين روش ساده ترين و كم عارضه ترين شيوه درماني است، اما اثربخشي آن به اندازه روشهاي درماني ديگر نيست، با اين حال در صورتيكه بيمار از پمادهاي قويتري استفاده كند، شاهد بروز عوارضي در نواحي مورد استفاده خواهد بود. داروهاي استروئيدي در اين شيوه درمان با تحريك سلولها باعث توليد رنگدانه بيشتر يا مهاجرت سلولها از نقاط سالم به نواحي درگير بيماري مي شوند.

به نظر مي رسد با وجود آن كه استفاده از ليزر و نور درماني مي تواند به خودي خود عوارضي را براي شخص به همراه داشته باشد، در مواردي كه بيماري شكل گسترده تري به خود گرفته است، انتخاب ديگري براي درمان لكه هاي پوستي باقي نمي ماند.

همانطور كه گفته شد شدت آسيب سلولها و سطح ضايعات ايجاد شده در مواردي ما را ناگزير به استفاده از ليزرهاي كم توان يا استفاده از طيف نور ماوراي بنفش در روند درمان مي كند. مسلما بيماراني كه تحت اين نوع درمانها قرار مي گيرند، بايد تحمل خوبي داشته باشند. هدف اصلي در نور درماني نيز افزايش رنگدانه است اما اين روش نيز وقت گير است و بيمار بايد مراقبت كافي را براي جلوگيري از عوارض اشعه كه گاهي هم شديد است داشته باشد. به علاوه قرار گرفتن بيمار در معرض نورآفتاب ميتواند عوارض درماني را تشديد كند.

در همين جا به روش ديگري هم كه البته هميشه به كار گرفته نميشود، اشاره ميكنم. اين روش عبارت است از بيرنگ كردن باقيمانده پوست بدن تا با لكههاي سفيد همرنگ شود. اين روش درماني براي بيماراني كه حداقل 50 درصد پوست آنها گرفتار است، توصيه ميشود. به علاوه روش هاي ديگري هم به صورت موقت مي توانند در اين بيماران موثر باشند كه همانا استفاده از پوشانندههاي پوست با مواد آرايشي يا خالكوبي كردن منطقه درگير است تا همرنگ پوست شود، اما اين روش هميشه نتيجه خوبي به همراه ندارد.

به اين ترتيب براي حداقل يك سوم بيماراني كه به هيچ كدام از اين روشها، پاسخ درماني مثبت نمي دهند، راهي جز سلول درماني باقي نمي ماند، شيوه هاي معمولي سلول درماني در دنيا چه هستند؟

اولين شيوه براي برداشت سلولاز نواحي سالم پوست كه تراكم بيشتري از سلولهاي رنگدانهاي دارند، روش تاول مكشي است.

در اين روش پزشك با استفاده از حرارت، مكش يا سرماي زياد روي پوست طبيعي داراي رنگدانه، تاول ايجاد ميكند. سپس سطح تاول را مي برد و به ناحيه بدون رنگدانه پيوند مي زند. از عوارض اين روش، ماندن جاي زخم و عدم افزايش رنگدانه است.

به بيان ديگر در اين روش گاهي ناگزيريم تا سطح تاول بزرگي را ايجاد كنيم تا تعداد زيادي از سلولهاي رنگدانهاي را جدا كنيم كه اين كار به نوبه خود زمانبر بوده و در عين حال ممكن است آن گونه كه انتظار داريم، موفق به ايجاد تاول در سطح پوست نشويم.

آيا نمي شود پوست قسمت درگير را با پوست قسمت سالم بدن جايگزين كرد؟

دقيقا روش دوم نيز با جداسازي يك لايه از پوست و انتقال آن به قسمت درگير بيماري صورت مي گيرد. در اين روش، با برداشتن قسمت درگير، پوست ساير نقاط بدن جايگزين آن مي شود. البته علاوه بر گران بودن اين روش، عوارضي چون عفونت، عدم افزايش رنگدانه در محل و همچنين نبودن امكان پيوند پوست در محلهاي حساس از معايب اين روش محسوب ميشود.

گويا كامل ترين روش در اين ميان كشت سلولهاي ملانوسيت خود فرد در شرايط آزمايشگاهي و پيوند آن به فرد است؟

دقيقا همينطور است. در اين روش نمونهاي از پوست را كه داراي رنگدانه طبيعي است از بيمار گرفته و پس از طي يك سري شرايط آماده سازي به محل ضايعه منتقل ميكنيم.

اگر ضايعه كوچك باشد، سلولهاي جدا شده را به همان شكل به محل ضايعه انتقال مي دهيم ولي اگر گسترده باشد سلولها را ابتدا در شرايط آزمايشگاهي تكثير مي دهيم. در واقع در آزمايشگاه سلولهاي ملانوسيت را به روشهاي آنزيمي در شرايط كاملا استريل جدا مي كنند و در مرحله بعد سلول هاي آماده شده توسط پزشك به منطقه بدون رنگدانه منتقل مي شود.

به بيان ديگر در شرايط آزمايشگاهي، سلول هاي جدا شده با انتقال به محيطهاي كشت خاص به آن مي چسبند و از آن تغذيه مي كنند. هر سلول تقسيم مي شود و وقتي به تعداد مورد نظر ما برسد، قابليت پيوند پيدا مي كند. اين روش تكثير حدود يك ماه و نيم تا 3 ماه طول خواهد كشيد.

عمل پيوند هم طي 24 ساعت انجام مي شود. اين شيوه درماني كه سلول درماني نام دارد در مركز سلول درماني پژوهشكده رويان راه اندازي شده است.

ظاهرا روش برداشت سلول در سلولدرماني هم بيمار را با مشكلاتي روبهرو مي سازد؟

متخصصان در بيشتر مناطق دنيا كه از سلول درماني براي درمان ويتيليگو بهره گرفته مي شود، با استفاده از روش تراش پوست و ابزاري مخصوص، سطحي را كه بايد مورد پيوند قرار گيرد (بخش سفيدپوست) مي تراشند يا با استفاده از ليزر يا نوردرماني برداشته مي شود. روش ديگر براي برداشتن سلول هاي بخش درگير پوست هم ايجاد تاول است كه پيشتر از آن صحبت كرديم كه نه تنها اين روش ها با عوارضي براي بيمار همراه هستند بلكه نياز به پانسمان هاي خاصي دارند كه متاسفانه اجازه واردات آنها را نداريم.

و در چنين شرايطي است كه پژوهشكده رويان موفق به ارائه روشي ابداعي براي حل اين مشكلات شده است؟

محققان پژوهشكده رويان موفق به ارائه شيوه هاي ابداعي در دنيا شده اند كه در آن ابتدا سلولهاي ملانوسيت از بيوپسي هاي (نمونه گيريها) به دست آمده از نواحي سالم پوست آن دسته از بيماران مبتلا به ويتيليگو كه پاسخ قابلقبولي براي درمانهاي متداول ندادهاند به روش آنزيمي تحت شرايط كاملا استريل جدا و به صورت داخل اپيدرمي تزريق ميشود.

آيا آماري مبتني بر اثربخش بودن شيوه ابداعي شما نسبت به روشهاي قبلي وجود دارد؟

آماري كه در دنيا وجود دارد گوياي موفقيت 30 تا 70 درصدي درمان بيماران با شيوههاي سه گانه ذكر شده است. در حالي كه در روش ما آمار موارد موفق بالاتر و حدود 60 تا 80 درصد است. بعلاوه دوره نقاهت بيماراني كه با روش ما، تحت درمان قرار گرفته چه بعد از برداشت نمونه و چه هنگام تزريق بسيار كوتاه است.

ويتيليگو مي تواند جنبه ارثي هم داشته باشد كودكاني كه يكي از والدين آنها به اين بيماري مبتلا هستند بيش از ديگران در معرض ابتلا قرار دارند

يك سال از پروژه پژوهشكده رويان در كاربرد شيوه ابداعي اش براي سلول درماني بيماران لك و پيس مي گذرد و طي 50 ماه اخير، اين شيوه روي بيماراني كه صورت گرفته همگي طي يك نوبت درمان جواب مثبت گرفته اند.

آيا انتخاب داوطلب مناسب در اثربخشي اين شيوه درمان موثر است؟

البته كما اين كه انتخاب اشتباه مي تواند درمان را با شكست روبه رو كند. چند دسته از بيماران هستند كه مي توانند تحت درمان از طريق سلول درماني قرار بگيرند. يكي بيماران مبتلا به ويتيليگو كه توسط علائم باليني و در صورت نياز انجام نمونه برداري از پوست، بيماري آنها به تاييد رسيده باشد. ديگر آن كه سن شان بالاي 12 سال باشد، افرادي كه بيماري آنها حداقل به مدت يك سال ثابت باقي مانده باشد كه اين ثابت ماندن به معني ثابت ماندن تعداد و اندازه ضايعات است. افرادي كه حداقل طي 6 ماه گذشته، داروي تضعيف كننده سيستم ايمني دريافت نكرده اند. بيماران باردار و بيماران باسابقه بيماري هاي زمينه اي و موارد خاص با اين روش هم نبايد تحت درمان قرار بگيرند. بعلاوه بيمار نبايد ظرف يك سال گذشته دچار ضايعه جديدي شده باشد. شايد برايتان جالب باشد كه بدانيد هزينه درمان ما در مقايسه با شيوه هاي درماني كه در كشورهاي ديگر اجرا مي شود بين يك دهم تا يك سي ام است.

آيا نمونه برداري از پوست براي بيمار عوارضي به همراه ندارد و آيا لازم نيست بيمار پس از انجام آن بستري شود؟

نمونه برداري از لايه فوقاني پوست، در شرايط بي حسي موضعي انجام مي شود و مشكل خاصي براي بيمار ايجاد نمي كند. بعلاوه در اين روش بعد از انتخاب بيمار و نمونه برداري از پوست سالم، نمونه ها بلافاصله به پژوهشكده رويان منتقل و در شرايط كاملا استريل سلولهاي پوستي از بافت جدا مي شود و يك روز بعد از نمونه برداري سلولها، در صورت عدم نياز به كشت، براي تزريق در محل ارسال مي شود. روند درمان به صورت سرپايي انجام مي شود و نيازي به بستري شدن بيمار ندارد.

آيا پيوند سلولهاي ملانوسيت عوارضي هم دارد؟

از آنجا كه اين روش بدون ايجاد تاول و استفاده از اشعه ماوراي بنفش انجام ميشود كاملا بيخطر است و هيچ گونه عارضهاي براي بيمار ندارد و به سبب اين كه سلولها منشأ خودي دارند مشكل رد پيوند نيز در اين بيماران مطرح نيست.

 آيا بعد از پيوند سلولها مراقبت خاصي نياز است؟

بعد از پيوند هيچگونه مراقبت خاصي براي بيمار نياز نيست.

اين روش درماني در كدام يك از مراكز درماني كشور ارائه مي شود؟

اين روش در حال حاضر تنها در مركز سلول درمان پژوهشكده رويان انجام مي شود.

چشم انداز استفاده از روش سلول درماني را در پروسه درمان بيماريها چطور مي بينيد؟

بدون شك سلول درماني يكي دو دهه آينده براي برخي از بيماريها به عنوان تنها شيوه درماني ممكن و براي دسته اي ديگر در كنار ساير درمانهاي دارويي يا جراحي مطرح خواهد شد.

در حوزه پوست هم مسلما با اين شيوه در آينده شاهد درمان بسياري از بيماريهاي لاعلاج همچون سوختگيهاي وسيع يا اسيدپاشي خواهيم بود. به علاوه از بين بردن خالهاي مادرزادي يا لكه هاي پوستي مادرزادي و يا ناشي از سوختگي يا ليزر براحتي با اين شيوه امكانپذير خواهد بود.

با توسعه دستاوردهاي بشر در زمينه كاربرد سلولهاي بنيادي بخصوص با دستيابي به سلولهاي پرتوان القايي تحول چشمگيري در حوزه شبيه سازي موجودات زنده و ارگانهاي مربوط به آنها به وجود آمده است، اين تحولات را چطور ارزيابي مي كنيد؟

با پيشرفتهاي اخير امروزه ديگر پوست تنها در خدمت پوست نخواهد بود بلكه پوست در خدمت چاله هاي ديگر هم هست كما اين كه دانشمندان توانسته اند به تكنيك شبيه سازي خرگوشي از نمونه ساده پوست اش دست پيدا كنند. با اين حال اين سلولهاي پوستي در درمان بيماريها هم ميتوانند مورد استفاده قرار بگيرند؛ به اين ترتيب كه سلولهاي پوستي جايگزين سلولهاي بنيادي جنيني مي شوند؛ چرا كه اين سلولها قادرند به سلولهاي پرتوان القايي با قابليت بازسازي عناصر از بين رفته موجودات زنده تبديل شوند.

از سوي ديگر، پوست مي تواند در خدمت توليد محصولاتي باشد كه در درمانهاي ديگر كاربرد دارند. كما اينكه يك سري محصولات بيولوژيك را ميتوان با استفاده از اين سلولها توليد و از آن در درمان عفونتها، سرطانها و بيماريهاي التهابي استفاده كرد. مورد ديگر هم استفاده از سلولهاي پوست براي ژن درماني است. به طوري كه با انتقال سلولهايي كه از نظر ژنتيكي اصلاح شده اند، مي توان برخي از بيماري ها را درمان كرد.

http://www.doctormaleki.com

نظرات

    ارسال نظر
    (بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد)

    logo-samandehi